O CAMBIO CLIMÁTICO

S.O.S.: Golfo de Fonseca

Fotos: Carlos Puga

Estrella López/Eva Alonso

O Golfo de Fonseca encóntrase situado entre El Salvador, Nicaragua e Honduras, en pleno océano pacífico.

Os seus habitantes dedícanse, fundamentalemtne, á actividade pesqueira e camaroneira. As súas beiras están salpicadas de pequenas viliñas e as súas problemáticas son comúns nos tres países.

De aí que dende 2004, as ONGs que traballan na zona, apoiadas por Amigos dá Terra, desen un impulso á creación de Atrigolfo, organización cuxo obxectivo é conseguir leis comúns para a defensa da pesca artesanal e do medio.

Tras percorrer a zona hai cousas que nos quedaron claras: a pesca diminuíu dun tempo para acá por varias razóns. Segundo os pescadores, é especialmente grave a contaminación, pero tamén axuda a que a situación se agrave a escaseza de chuvias a causa do fenómeno do Neno e a sobreexplotación dos recursos.

Ademais, a desertización e a fame son unha ameaza constante a pesar da gran riqueza natural que, en principio gardan estas verdes terras.

Tamén fomos testemuña da carencia de recursos con que contan estas comunidades, necesidades que, nalgúns casos, puideron ser cubertas pola cooperación galega.

En todas as poboacións que visitamos a palabra "grazas", en relación a cooperación galega, era unha constante en boca dos representantes das asociacións e cooperativas postas en marcha para mellorar a calidade de vida destas persoas.

Pero a presenza galega non só está na cooperación, tamén hai grandes empresas galegas que instalaron as súas factorías nesta costa do Pacífico: Calvo e Pescanova, unha Nel salvador e outra en Nicaragua.

Non obstante, a visión de ambas as dúas é moi diferete. Mentres unha (Calvo) nos abriu as súas portas e nos mostrou a súa forma de traballar, a outra (Pescanova) foi menos transparete e declinou a nosa solicitude de visita.

Calvo aposta por unha política social cara aos seus traballadores, mentres Pescanova aínda non puxo en marcha medida ningunha e non recibiu os representantes políticos da zona, segundo nos contaron os alcaldes de Puerto Morazán e El Viejo en Nicaragua.

Non obstante, tamén hai voces que se mostran críticas coa acción de Calvo, acusando a esta firma de verter residuos o Golfo de Fonseca.

Pero hai máis cuestións en común entre as comunidades deste enclave. Todos os pescadores aseguran que están moi preocupados porque temen que nun par de anos xa non quede pesca nestas augas. Por iso solicitan, encarecidamente, que dende o Primeiro Mundo, se lles axude coa realización de estudos concretos que expliquen as razóns do descenso de capturas e a aparición de peixes mortos.

As plantacións de maní, cana de azucre, melón e millo a beiras dos esteiros poden estar detrás desta situación, xa que os representantes das cooperativas de pesca artesanal están convencidos de que os pesticidas que se empregan nestas plantacións rematan filtradas ás augas do Golfo.

O uso indiscriminado de plásticos botados aos ríos, a falta de saneamento, a sobrepoblación e o cambio climático poden ser tamén outros factores que se encontren detrás da terrible situación que vive este ámbito.

A extrema pobreza, a analfabetización da poboación (xa que non é obrigatoria a escolarización dos nenos), a elevada natalidade e a aparición de numerosas seitas protestantes, forman parte daidiosincracia duns pobos que conviven con elevadas temperaturas e un nivel de humidade extremo.

A pesar de toda esta situación, que para Occidente pode resultar problemática, o certo é que os habitantes do Golfo de Fonseca parecen felices. Ao convivir con eles decatámonos.

Pero tamén observamos, con grande alegría, que a conciencia ambiental comezou a formar parte da súa vida. Un paso adiante vital para manter e protexer este riquísimo e impresionante ecosistema.