Autismo-Ourense: da utopía á realidade

O 2010 se perfila como o ano de apertura do primeiro centro pensado por e para as persoas con autismo da provincia. Un grupo de pais constituidos en asociación son o piar básico e fundamental dun proxecto pioneiro en Ourense que, fai dez anos, era un soño case inalcanzable.

OURENSE, Ruth Sousa/AGARESO.- Tras case dez anos de traballo e búsqueda de financiación e apoios, a asociación Autismo Ourense está a piques de culminar as obras do que será o primeiro centro específico para persoas con autismo da provincia. Este será, se todo vai segundo o previsto, o ano do remate das obras do complexo, situado na localidade próxima á capital ourensana de Lodeiro, en Vilar das Tres.

Deste xeito, as previsións falan de que a primeiros do 2010, traballadores e usuarios comenzarán a ocupar as modernas instalacións deste complexo, que consta de cinco edificios independentes, e ó mesmo tempo unidos, divididos en tres andares.

No primero estarán os servizos xerais e algún espazo multiusos; no segundo o centro de día, con capacidade para medio cento de persoas, e no terceiro a residencia, cun número de prazas limitado, que non  sobrepasará as dezaseis.

O presidente de Autismo-Ourense, Virgilio Montes, destacaba fai uns días, co gallo dunha visita ás obras do director xeral de Acción Social, Bieito Seara, que “se trata de garantir un servizo de calidade” . Por iso, e máis nos primeiros momentos de andadura do complexo, preténdese  evitar unha masificación que os traballadores, que se calculan en preto de sesenta, non poidan atender.

Nestes momentos, ademáis do que é o remate dos edificios e o seu equipamento, están pendentes a construcción dun polideportivo con piscina e o acondicionamento da zona verde exterior.

Espazo de convivencia

O centro específico para persoas con autismo está situado nunha parcela de 22.000 metros cadrados, mercada ós pouquiños, que se pretende convertir, polo menos no que respecta á zona verde, nun espazo de convivencia.

Así, os xardíns estarán abertos a todos os cidadáns que queiran achegarse á zona, na que, por certo, se goza dunhas vistas privilexiadas, co obxectivo de evitar o illamento dos usuarios e  que o centro pase a ser unha especie de guetto.

Entre os numerosos proxectos que hai pensados nestes momentos para este espazo ó aire libre está a realización de actividades de lecer e dinamización, tanto para os residentes ou os usuarios do centro de día como para os visitantes.

A actividade diaria do complexo pasará por garantir un servizo de calidade que cubra as necesidades dos autistas da provincia e dos seus familiares en todos os aspectos posibles, centralizando así a labor que xa desenvolve a asociación de pais a través dos seus profesionais.

Neste centro, alomenos polo de agora, terán prioridade as persoas con maior afectación de autismo, que son as que presentan maiores graos de dependencia e moitas menos alternativas unha vez rematan o periodo escolar.

Precisamente foi a falta de alternativas reais para os nenos, chegada unha determinada idade, o que empurrou, fai dez anos a este grupo de pais a atreverse cun proxecto que, se agora impresiona, daquela resultaba unha auténtica utopía.

A provincia de Ourense vai, con respecto ás de Coruña e Pontevedra, con vintecinco anos de retraso no que á atención específica das persoas autistas se refire. De feito o proxecto desta asociación, pioneiro na provincia, non o é no conxunto da comunidade galega. E, precisamente, esta atención específica da que falamos é o principal problema co que se atopan as persoas que padecen autismo e os seus familiares.

Se ben no ámbito social e no da educación é unha doenza asumida, non ocorre o mesmo no campo da sanidade. Neste sentido, dende a asociación lémbrase que o feito de que o autismo no teña cura non significa que non teña un tratamento.

Tamén recoñecen que é o propio sistema o que non permite esta especialización e o que fai que, tanto nos centros de día como nos servizos asistencias e sanitarios, teñan que convivir os autistas con persoas con doenzas que nada teñen que ver coa súa.

Como outras patoloxías relacionadas coa saúde mental, o autismo está, para certas cousas, en terra de ninguén.

 Mirando ó futuro

A asociación Autismo-Ourense trata de dar unha resposta a estas cuestións, que supoñen o principal motivo de inquedanza para os pais que a integran, e que non só ven o presente, millorable en moitos distes aspectos, senón o seu futuro dos seus fillos.

Por iso xa se plantexan novos retos. Coa posta en marcha o ano que ven diste centro, a entidade adquirirá unha maior solidez e capacidade para dar resposta concreta ós problemas cotiáns, centralizando e ampliando a súa labor nun só espazo, pero coa vista xa posta no mañán.

Segundo explican, trátase de cubrir as necesidades que a persoa autista ten ó longo da súa vida. Co complexo de Vilar das Tres, esta cobertura alcanza ata ben entrada a idade adulta, pero falta respostar ás necesidades derivadas do envellecemento da persoa.

Por iso, un dos seguintes proxectos da asociación que preside Virgilio Montes será  a posta en marcha dun xeriátrico especializado en persoas con autismo.
Hai que ter en conta que, no seu caso, hai que sumarlle ós problemas derivados dos anos as cuestións asociadas á súa doenza, e que fan da súa atención unha auténtica especialidade tanto no campo da xerontoloxía como no do autismo.

Pero este é un proxecto a longo prazo. O inmediato é rematar as obras do centro específico. Neste momento, só uns meses separan o que fora un soño dunha agardada e necesaria realidade.