Unha loita contra o turismo depredador

RIO DE JANEIRO (Brasil)/Márcia Gomes/AGARESO .- Máis de 200 familias Tremembé, no Municipio de Itapipoca, en Ceará, están ameazadas polo proxecto turístico NOVA ATLÁNTIDA, que naceu co obxectivo de transformarse no maior complexo residencial do mundo con máis de 3100 hectáreas. Este é proxecto pretende cubrir unha superficie de trinta e dous millóns de metros cadrados, incluíndo 27 hoteis de luxo e 7 campos de golf, orzado en 15 mil millóns de dolares. Pero as indíxenas de São José e Buriti non queren ser expulsados por esta forma de desenvolvemento. Eles loitan pola demarcación das súas terras e piden axuda á ONG alemá Rettet dean Regenwald. Desde finais de marzo, máis de 5.900 persoas mandaron cartas de apoio á FUANI de Brasilia. A socióloga e colaboradora de Agareso, Márcia Gomes, falou co líder Tremembé Adriana Carneiro de Castro sobre este asunto.

Cal é a historia dos Tremembé?, sempre viviron neste lugar?

A nosa historia, nós nacemos e desenvolvémonos neste lugar. Nós broiamos de aquí (alguén cortou a árbore e broiou novas ramas). Unha árbore que sempre foi deste lugar.

¿Cuántas persoas hai na comunidade hoxe?

A FUNASA censo recentemente a 107 familias. Son máis ou menos 520 persoas rexistradas. É un total de 205 familias nas dúas aldeas, Son Jose e Buriti. Tamén temos parentes non identificados como indios, porque traballan para a empresa. Xa foron 100 traballadores, entre homes e mulleres. Hoxe eles teñen 30 traballadores.

Como viven tradicionalmente os Tremembé?

Nós vivimos ata hoxe de pesca, caza (sobre todo de peba) e agricultura de luca. Tamén recibimos Bolsa Familia e Xubilación Rural.

Describa a xeografía do lugar?, hai paisaxes, lagoas?

Temos ríos, mananciais. Temos lagoas no alto das montes, con moita pesca. Hai nacentes que nunca secaron. Temos mátaa silvestre, mátaa do murici que nos concede unha gran supervivencia para nós. E no mes de novembro temos a Festa do Murici.

Deste cando a empresa está na área?

Desde 1981 eles empezaran a negociar con posseiros da rexión.

Quen son estes posseiros?

A nosa terra xa vén sendo roubada por moitos anos. Estes posseiros se adueñaron das nosas terras. Toda esta terra está no proceso de demarcación.

De momento, Que se está facendo?

De momento, a empresa non está construíndo nada porque o tema está na Xustiza. Pero temos o temor de que en calquera momento ela poida comezar a facer algo. Xa fixo construcións, como cultivos de plantas delimitados, sacando o noso acceso aos manglares.

Que clase de plantas estanse cultivando na zona?

Non sei. Non son plantas de aquí. Non ten nada que ver co lugar. A empresa está facendo o traballo de divulgar nas escolas, dicindo que é unha actividade ecolóxica. Iniciaron esta campaña fai máis de tres anos.

Entón, As escolas da rexión e os políticos non apoian vostedes, non se relacionan coa súa comunidade? Vostedes non teñen a posibilidade de falar nas escolas contra iso?

Estamos empezando a mobilizarnos e elevar o noso grito. Estamos empezando a ir a Cámara Municipal e pedindo aos políticos de Itapipoca que nos respecten como fillos desa terra. Xa pedimos ás concelleiras que estuden os proxectos con atención e non asinen proxectos nas terras dos indios.

Vostedes están sufrindo ameazas e intimidaciones?

Sufrimos moitas ameazas. Xa houbo proceso contra nós no Foro do Municipio de Itapipoca. A empresa usa o nome de persoas do lugar para iniciar o proceso. Foron contra min e a miña irmá porque denunciámoslles. Acusáronnos de non pertencer á comunidade indíxena, alegando que nos pagaron para dicir que somos indios.

Outro conflito ocorreu no 2005. A nosa terra ten un predio grande de cocotal, tanto en São José canto en Buriti. Ten unha cultura de coco só para a alimentación propia da xente. E nós queremos preservar o cocotal. A empresa quería derrubar noso cocotal e os indios prohibírono. A Policía Militar de Itapipoca mallou, incluso, a mulleres e cativos dentro das nosas terras. Este conflito durou dous meses. Mantivo a xente presa. Pero a FUNAI de Ceará apoiounos e a Policía Federal deu orde xudicial prohibiendoles a entrada nas nosas terras.


E en relación a este proxecto turístico, cal é a vosa perspectiva?, que debería acontecer para no futuro?

O noso pensamento xeral é que a empresa se vaia para sempre. É a contaminación da terra. Queremos que saia do noso medio, da nosa terra. Que non faga nada aquí, que non deixe raíces.


Como o pobo brasileiro e outros cidadáns do mundo poden axudar?

Desde 2006 foi prometido o GT de demarcación, pero a FUNAI non tomou ningunha providencia ata agora. De momento o que ten de máis importante é que a FUNAI faga a demarcación. Todo que pedimos é que a FUNAI de Brasilia tome a decisión no noso favor.

Vostedes teñen contacto con funcionarios da FUNAI? Hai unha comunicación entre vostedes?

A xente manda a nosa reivindicación, pero a FUNAI de Fortaleza non ten poder. A FUNAI de Ceará depende da FUNAI de Brasilia.

Neste momento, como está o proceso de demarcación?

Desde 2006, foi prometido o Grupo de Traballo de demarcación, pero nada se fixo ata agora.